Misteriozni narod iz džungle

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Jedan od brojnih razloga zašto je kultura Olmeka jedinstvena je to što se razvila potpuno samostalno, bez spoljašnjeg uticaja.
Misteriozni narod iz džungle od kog su Maje navodno uzele kalendar, a Asteci rituale_626766910caf2.jpeg
Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Novo!
Sačuvajte članke sa nalogom

Nakon što se prijavite preko Cafe Sandžak, možete sačuvati priče i lako ih pregledavati kasnije na bilo kojem uređaju.

Ovaj članak može da se sluša Poslušajte tekst koji slijedi u nastavku

U dubokim džunglama Latinske Amerike postojao je misteriozan i jedinstven narod koji i danas zbunjuje istraživače, a za koji se smatra da je bio uzor mnogim kasnijim civilizacijama.

Kada su Evropljani započeli sa osvajanjem teritorija Novog svijeta, u odnosu na Sjevernu Ameriku koja je bila naseljena uglavnom plemenima kojima je ideja centralizovane vlasti bila strana, Latinska Amerika se pokazala mnogo lakšom za osvajanje.

Umjesto sa brojnim plemenima i njihovim vođama, Evropljani su u Mezoamerici zatekli uređene državne strukture, koje bi nakon osvajanja samo preuzeli.

Međutim, za takvo uređenje nisu bili zaslužni ni Asteci ni Maje koje su zatekli konkistadori, nego civilizacija koja je tu živela prije njih, a koja je nestala toliko naglo da je njeno postojanje otkriveno tek poslije Drugog svjetskog rata.

Olmeci su se pojavili u XV vijeku prije nove ere u Meksičkom zalivu (današnje meksičke države Verakruz i Tabasko) kao lovačko sakupljačka kultura, mada pojedini arheolozi tvrde da su Olmeci 300 godina stariji.

Ono što je sigurno je da su vrlo brzo shvatili kako da iskoriste plodno tlo i razvili poljoprivredu i prve gradove.

Najranije urbano naselje nalazilo se u San Lorencu, a uspjeli su da stvore razgranatu trgovačku mrežu koja se protezala sve do Nikaragve.

Trgovali su žadom i opsidijanom, posebnim vulkanskim staklom koje je bilo ključno u izradi alata civilizacije koja nije poznavala metal.

Jedan od brojnih razloga zašto je kultura Olmeka jedinstvena je to što se razvila potpuno samostalno, bez spoljašnjeg uticaja. Olmeci su svoje društvo, religiju i tehnologiju izgradili samostalno.

Kod svih velikih civilizacija, od Egipta do Kine, od Sumera do Grka, jasno se mogu prepoznati tuđi uticaji, bilo da je u pitanju nasljeđe prethodnih gradova i plemena ili elementi stigli zajedno sa trgovcima i doseljenicima.

Kada je otkriveno postojanje Olmeka?

Zaintrigirani glasinama o džinovskom oku koje viri iz zemlje u džungli južnog Meksika, arheolozi su tokom četrdesetih godina XX vijeka počeli da odlaze na lokalitet. Ono što su tamo otkrili promijenilo je istoriju pretkolumbovske Amerike.

Kolosalne kamene glave isklesane u bazaltu, unikatnih crta lica gledale su ih netremice!

Za kamene skulpture od kojih su pojedine visoke skoro 3 metra i teške od šest pa sve do 40 tona, smatra se da su portreti stvarnih vladara. Kamen od kog su skulpture pravljene nije lokalni, nego je transportovan 80 kilometara, a možda čak i više, što je dodatno produbilo misetriju i drevnoj civilizaciji.

Otkriveno je 17 glava, od kojih je deset iz San Lorenca.

Kameni vladari često imaju i neku vrstu kacige, ili im jaguarove šape vise preko čela. Naučnici pretpostavljaju da je jaguarovo krzno bilo simbol političke i vjerske moći.

Zbog čega samo glave? U mezoameričkoj kulturi postoji vjerovanje da je duša smještena u glavi, da je ona čuva, čime naučnici objašnjavaju izbor drevnog naroda da iskleše samo taj dio tijela.

Još jedan oblik olmečke umjetnosti su reljefi i slike na kamenu. Najčešće se nalaze kod ulaza u pećine, a prikazuju vladare kako sjede na prijestolu ili vjerske rituale. Sačuvani su i prikazi bogova izrađeni od žada, keramike ili drveta. Čini se da su Olmeci poštovali mjesta u prirodi koja su povezivala nebo, zemlju i podzemlje.

Olmečki bogovi

Imena olmečkih bogova nisu poznata, ali kao i kod većine primarnih religija, predstavljali su prirodne pojave poput kiše, ali i zemlje i životinja. Olmeci su poseban značaj davali životinjama koje se nalaze na vrhu lanca ishrane: jaguarima, orlovima, zmijama i ajkulama.

Identifikovali su ih kao božanska bića i smatrali da moćni vladati mogu da preuzmu njihovo obličje – potpuno ili djelimično. Biće čovek-jaguar je možda bilo njihovo vrhovno božanstvo.

Obožavali su i nebeskog zmaja i vjerovali da četiri patuljka drže nebo, možda predstavljajući četiri ključna pravca koji su uz druge olmečke bogove postali vrlo važni u kasnijim mezoameričkim religijama.

Još jedan veo misterije preko Olmeka baca sama klima zemlje kojom su vladali. Negostoljubiva džungla i kiselo tlo uništili su većinu ostataka civilizacije koja je cvijetala gotovo 1.000 godina, od 1200. do 400. prije nove ere. Većina saznanja o njima imamo iz majanske i astečke kulture, preko onoga što su od njih preuzeli.

Olmečko pismo i kalendar

Olmeci su razvili svoje pismo koje je imalo dvije vrste hijeroglifa – piktograme, u kojima se slikom doslovno predstavlja riječ koju predstavlja; i fonetičke, odnosno prikaze slogova, poput rebusa. Ali i to je još uvijek predmet nagađanja, sa obzirom da je premalo fragmenata otkriveno kako bi se u potpunosti dešifrovalo.

Pojedini naučnici smatraju da su Maje preuzele njihov sistem pisanja brojeva, a čini se i da je “zloslutni” majanski kalendar, koji je 2012. predviđao smjenu epoha, zapravo olmečki.

Od kako su ostaci njihovog postojanja otkriveni, arheolozima su sve više sigurni da su Olmeci bili uzor svim velikim civilizacijama Srednje Amerike.

Maje, Zapoteci, Totonaci, Asteci … sve te kulture su jedna u odnosu na drugu prilično različite, svaka je imala svoje osobenosti i jedinstvena obilježja, ali sve mogu da se povežu s drevnim Olmecima koji su istim prostorima vladali prije njih.

Heftični bilten

Nikad više ne propustite veliku priču od Sandžaklije. Prijavite se za Heftični Bilten i svake hefte primajte e-mail s pričama koje morate pročitati.

Čitajte više

Slušajte audio izdanja magazina Sandžaklija

Budimo prijatelji

HEFTIČNI BILTEN

Prijavom na Heftični Bilten slažete se sa Uslovima korišćenja i politikom privatnosti.