Kina slavi sto godina Komunističke partije

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Komunistička partija Kine slavi 100. rođendan uz propagandnu kampanju - crtajući nit kroz prošlost, sadašnjost i budućnost stranke posebno naglašavajući ulogu predsjednika Sija, najmoćnijeg kineskog lidera još od Maoa.
Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email

Ovaj članak može da se sluša Poslušajte tekst koji slijedi u nastavku

Komunistička partija Kine (KPK) ove sedmice slavi 100 godina postojanja uzdižući svoje uspjehe poput izlaska zemlje iz apsolutnog siromaštva i izrastanje u drugu najveću svjetsku ekonomiju, kao i njenog moćnog lidera predsjednika Sija Đinpinga, dok istovremeno postoji zabrinutost zbog sve čvršće kontrole nad društvom u kojem bogatiji srednji sloj pokazuje liberalnije stavove i želju za većim slobodama, pišu svjetski mediji.

Pohvale partijskih zvaničnika

Kina obilježava stogodišnjicu vladajuće Komunističke partije (KP) dok njeni zvaničnici naglašavaju sve veći uticaj KP Kine u inostranstvu, kao i uspjehe u borbi protiv korupcije kod kuće, piše Asošiejtid pres.

Stranački zvaničnici pohvalili su u ponedjeljak, 28. juna, predsjednika Si Đinpinga, koji se etablirao kao najmoćniji kineski lider od Mao Cedunga.

Si je borbu protiv korupcije — i obezbjeđivanje političke lojalnosti — postavio kao obilježje njegovih devet godina vladavine, od kada se oko 800 hiljada službenika našlo pod istragom zbog malverzacija, tvrde kineski zvaničnici ujedno naglašavajući da je pod Sijevom vladavinom “borba protiv korupcije dostigla potpuni uspjeh”.

Kina je, kako piše AP, zabilježila ogromna poboljšanja životnog standarda u posljednje četiri decenije, praćena porastom međunarodnog ekonomskog i političkog uticaja. Ipak, mada su mnoge zemlje imale koristi od tog odnosa, Kina također nagriza demokratiju i ljudska prava u zemljama nad kojima ima ekonomski uticaj.

To podrazumijeva i dovođenje samoupravne ostrvske demokratije Tajvana pod kontrolu Kine, čime se povećava mogućnost regionalnog rata koji bi vjerovatno privukao SAD i njene saveznike. Pod Sijem, Kina je također povećala svoje vojno prisustvo u Južnom kineskom moru i upustila se u okršaje s indijskom vojskom duž njihove sporne granice.

Propagandna kampanja

Komunistička partija Kine slavi 100. rođendan uz propagandnu kampanju – crtajući nit kroz prošlost, sadašnjost i budućnost stranke posebno naglašavajući ulogu predsjednika Sija, najmoćnijeg kineskog lidera još od Maoa, piše agencija Frans pres.

Kina je danas druga ekonomija na svijetu, u kojoj tehnološki preduzetnici posjeduju bogatstvo a i u kojoj su milioni izvučeni iz siromaštva kako bi učestvovali u najvećem svjetskom tržištu potrošača. Komunistička partija je sve vrijeme čvrsto u središtu priče, privlačeći lojalnost mlađe generacije koja ne zna ni za jedan drugi politički sistem i ne može da slobodno izrazi neslaganje.

Sijev liderski stil oslanja se na prošlost, ističući dijelove Maove istorije za obnavljanje patriotizma, ukazuje AFP i dodaje da kampanja izučavanja istorije stranke ima za cilj da obezbijedi da “ispravan pogled na istoriju partije”, po Sijevim riječima, “prožme društvo”.

Pojednostavljeni narativ koji partija iznosi neizbježno prikriva njene neuspjehe, naglašava AFP. Posljednje izdanje zvanične koncizne istorije KP Kine sažima višedecenijska previranja Kulturne revolucije na tri strane, dok se Velika glad, kada su desetine miliona ljudi umrle zbog Maove katastrofalne ekonomske politike, pominje samo jednom usputno kao “prirodna katastrofa”. Sijeva era, od 2012., nasuprot tome zauzima više od četvrtine cijele knjige.

Iako pojedini kritičari smatraju da se kampanja istorije partije “bavi podizanjem Sijevog profila i svođenjem partije na njega lično”, KP Kine je konsolidovala podršku javnosti, u posljednje vrijeme pobjedom nad COVID-19 i apsolutnim siromaštvom, održavanjem ekonomskog rasta i utvrđivanjem pozicije Kine u neprijateljskoj međunarodnoj klimi.

Više od 70 godina na vlasti

Komunistička partija Kine, koja je uvijek sebe nazivala “velikom i slavnom”, 1. jula proslaviće 100. rođendan. Na pragu svog drugog vijeka, partija ima dobar razlog da se hvali – ne samo da je preživjela duže nego što su mnogi kritičari predviđali, nego je uspjela da transformiše zemlju iz katastrofe gladi u drugu po veličini svjetsku ekonomiju, ukazuje Ekonomist.

Kineski komunisti na vlasti su više od 70 godina a svoj uticaj uspjeli su održati iz tri razloga: nemilosrdnošću, kakva je zabilježena 1989. nasilnim slamanjem protesta na Trgu Tjenanmen; ideološkoj agilnosti i ekonomskom rastu.

Ideološka agilnost, kao razlog opstanka KP Kine na vlasti, vidljiva je u promjenama nastalim nakon Maove smrti u 1976., kada je novi lider Deng Sjaoping započeo borbu protiv maoista ukidajući “komune” i prihvatajući kapitalizam. Mnoge državne firme su zatvorene, milioni radnika su otpušteni, ali Kina je nastavila da se razvija. Pod vladavinom Sija, dodaje časopis, partija se ponovo okrenula ka čvršćoj kontroli društva i ekonomije.

Tokom godina, zapadni posmatrači su pronašli mnogo razloga da predvide kolaps kineskog komunizma. Jednog dana ekonomski rast Kine bi mogao stati što bi moglo dovesti do razočarenja i protesta. Međutim, kada se pojavi neslaganje, Si koristi tehnologiju da ga suzbije a oni koji izraze pogrešnu misao nerijetko ostaju bez posla i slobode.

Ipak trenutak najveće nestabilnosti vjerovatno će biti sukcesija. Niko ne zna ko će zamijeniti Sija koji je 2018. ukinuo ograničenja predsjedničkog mandata, signalizirajući da želi da se održi na vlasti na neodređeno vrijeme, piše Ekonomist.

Generacijski zaokret

Kineska komunistička partija može da ukaže na mnoge uspjehe dok slavi stogodišnjicu – u njenim redovima nema znakova osporavanja Sijevog autoriteta, a partija uživa snažnu podršku kineske javnosti. Ipak, partija je zabrinuta, i to s dobrim razlogom, ukazuje Volstrit džurnal.

Postoji očigledna tenzija između njenog sopstvenog interesa kao vladajuće stranke i njenih dugoročnih ciljeva za Kinu. KP Kine je saopštila da do 2049., na 100. godišnjicu osnivanja Narodne Republike želi od Kine da napravi “snažnu, demokratsku, civilizovanu, harmoničnu i modernu socijalističku zemlju”.

Velika dilema za stranku je da građani tako visoko razvijene zemlje vjerovatno neće prihvatiti kontrolu koju im nameće njen sve autoritarniji režim, ističe list dodajući da je u Kini u toku generacijski zaokret, gdje sve liberalniji stavovi ne idu u prilog dugoročnim perspektivama Komunističke partije.

Iako većina Kineza danas ima tradicionalne stavove o priklanjanju autoritetu i procjenjuje vladu na osnovu njene sposobnosti da osigura ekonomski rast i socijalne usluge, istraživanja pokazuju da mladi, urbani, obrazovani Kinezi sve više žele slobodu i odgovorniju vladu.

Naime, u najnovijem Azijskom barometru istraživanja sprovedenih u Kini u periodu 2014.-2016., za 21 odsto ispitanika koji su se identifikovali kao urbani stanovnici srednje klase skoro je dvostruko vjerovatno da će izraziti nezadovoljstvo načinom na koji politički sistem funkcioniše i podržati liberalno-demokratske vrijednosti kao što su nezavisnost pravosuđa i podjela vlasti.

Povjerljiva istorija

Prošlog mjeseca visoki zvaničnik kineskog ministarstva obrazovanja obratio se više od 100 vladinih kolega i naučnika na događaju iza zatvorenih vrata kako bi razgovarali o stogodišnjici osnivanja KP Kine, koja će u četvrtak biti zvanično obilježena uz fanfare u Pekingu, napisao je Fajnenšl tajms.

Vang Binglin je držao predavanja o kontroverznim temama, kao što je gvozdeni stisak partije u prošlosti još od kada je Mao Cedung preuzeo vlast prije 72 godine. On je posebno upozorio prisutne naučnike da budu oprezni kada govore i pišu o nasilnoj kampanji preraspodjele zemljišta početkom pedesetih godina prošlog vijeka, u kojoj je oko dva miliona ljudi izgubilo živote.

“Iznošenje [napada na zemljoposjednike] je istorijski nihilizam”, rekao je Vang, upotrijebivši termin koji koristi predsjednik Si kada kritikuje one koji odstupaju od zvaničnog istorijskog narativa partije. On je također istakao da će određene informacije u kineskim nacionalnim arhivima vjerovatno zauvijek biti označene kao povjerljive i van domašaja istraživača, kojima je poručeno da bi u suprotnom “zauzeli pogrešnu stranu”.

Vangova opaska, po kojoj je ono što je dobro za partiju dobro za Kinu, pruža, prema ocjeni Fajnenšl tajmsa, savršen opis Kine pod 68-godišnjim Sijem. Pošto je prije tri godine ukinuo ograničenja mandata predsjedništvu, malo je vjerovatno da će se formalno odreći položaja predsjednika do 2028. ili možda čak 2033.

Za mnoge je Si pravi čovjek u pravo vrijeme, spreman da vodi partiju i Kinu u “novu eru”. Drugi se, kako navodi britanski list, plaše da bi Sijevo osnaživanje partije moglo da ubrza njeno uništenje kroz proces “okoštavanja” od vrha nadole koje izaziva rasprostranjenu apatiju i cinizam među njenih 92 miliona članova.

“Partijska kontrola prožima svaki aspekt života”, kaže Vu Ćiang, bivši profesor univerziteta Cinhua u Pekingu i istaknuti kritičar partije, dodajući kako uslijed nepostojanja višeglasja, sistema provjere ili ravnoteže “male greške mogu da postanu ogromne i ugroze partiju”.

Čitajte više