Viktor Orban i korona-„kampanja smrti”

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email
Pobjeda mađarskog premijera na izborima koji se održavaju sljedeće godine je neizvjesna. Trenutno je u toku bizarna kampanja blaćenja opozicije. I dvojica politologa su postali njene žrtve.
Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email

Sve je počelo sa jednim lažnim citatom: početkom januara mediji bliski vlastima optužili su mađarskog politologa Petera Kreku da on poziva opoziciju da širi kampanju protiv vakcinisanja, kako bi što više ljudi umrlo od Kovida-19. Krivicu za te žrtve korona pandemije opozicija bi onda mogla da svali na premijera Viktora Orbana, što bi dovelo da poraza na izborima, tvrdili su mediji. Navodnu Krekovu izjavu komentarisao je i sam Orban u jednom intervjuu: “Zloba nema granica”, kazao je.

Kreko međutim ništa slično nije izjavio. Za briselski magazin “Politiko”, politolog je krajem decembra govorio o mogućim “političkim posljedicama” po Orbana, ukoliko on i njegova vlada budu previše insistirali na vakcinaciji sa – ne baš omiljenim – vakcinama Sputnjik V i Sinofarm, iz Rusije i Kine, jer bi to u Mađarskoj moglo dodatno da smanji ionako slabu spremnost za vacinisanje.

Iako je Krekova izjava nedvosmislena, desničarski, rasistički publicista Žolt Bajer, blizak Orbanov prijatelj i jedan od osnivača mađarske vladajuće stranke Fides, pokrenuo je onlajn peticiju protiv politologa i njegove navodne “kampanje smrti”. Politolog i njegova porodica od tada dobijaju brojne prijetnje smrću. Mediji bliski Orbanu objavili su na stotine tekstova sa klevetama na račun Kreka.

Tokom rasprave u parlamentu u Budimpešti, u srijedu (7.04.2021), jedan od vodećih političara Fidesa je ponovo izneo optužbe protiv tog politologa, iako već postoje dvije sudske odluke u kojima je ocijenjeno da su optužbe na račun Kreka lažne. “To je veoma uznemirujuće”, kaže Kreko za DW. „U međuvremenu skoro da sam stilizovan u mitski zlu figuru.”

Izmišljenje optužbe

Napad na mađarskog politologa ne samo da je bez presedana. On takođe označava početak nove velike političke ofanzive protiv mađarske opozicije. Od početka godine Viktor Orban, njegova vlada, njegova stranke i njemu bliski mediji neumorno optužuju opozicione stranke da vode „kampanju smrti” protiv vakcinacije.

Ali ta kampanja, kao i Krekova navodna izjava, ne postoji. Šest glavnih opozicionih stranaka koje su krajem prošle godine formirale koaliciju, uvijek iznova pozivaju građanke i građane da se vakcinišu. One doduše kritikuju upotrebu kineske i ruske vakcine, prije nego što ih odobri Evropska agencija za lijekove (EMA).

Odobravanje vakcina i pored upozorenja stručnjaka

Nacionalni institut za farmaciju i prehranu Mađarske (OGYÉI) je u januaru odobrio upotrebu vakcina Sputnjik V i Sinofarm, iako su u slučaju Sputnjika V pojedini stručnjaci tog instituta bili protiv, preporučivši da se sačeka ocjena Evropske agencije za lijekove (EMA). Ti prigovori su međutim bili odbačeni.

Mađarska je tako postala prva zemlja EU koja primenjuje te dvije vakcine. Zakon EU doduše u vanrednim situacijama dozvoljava nacionalnu upotrebu vakcina koje još nisu odobrene. Ali većina zemalja EU želi da sačeka odluku Evropske agencije za lijekove i izbjegava da donosi odluke na svoju ruku.

Kriza vlade zbog Sputnjika V

Kakvu političku krizu može da izazove vakcinisanje protiv korone, pokazuju primjeri iz Slovačke i Češke: u Slovačkoj je premijer Igor Matovič prošle sedmice podnio ostavku nakon spora sa koalicionim partnerom u vezi sa upotrebom vakcine Sputnjik V. Slovački državni institut za kontrolu lijekova (SUKL), u utorak (6.04.2021) je odbio zahtjev za odobrenje vakcine Sputnjik V. U Češkoj je u srijedu (7.04.2021) smijenjen ministar zdravlja, jer se izjasnio protiv upotrebe vakcine Sputnjik V, prije nego što je odobri EMA.

Iako mađarski opozicioni političari zastupaju isti stav kao i većina zemalja EU i iako ne šire kampanju protiv vakcinisanja, napadi na njih u medijima bliskim vlastima su žestoki. Gotovo na dnevnoj bazi ih paušalno optužuju da su izdajice otadžbine ili neprijatelji nacije koji se “poigravaju sa smrću i bolom”, kao što je prije nekoliko dana pisao list “Magyar Nemzet”.

“Grijeh” opozicije

Sam Orban se izražava manje agresivno, ali tvrdi to isto. U nedavnom intervjuu navodnu kampanju opozicije protiv vakcinisanja je nazvao “grijehom”, zapitavši se retorički da li bi opozicioni političari mogli da se pomire sa svojom savješću, ukoliko bi umrli ljudi koji su ih slušali i koji nisu željeli da se vakcinišu.

“Takve vladine kampanje vode se već godinama”, kaže Peter Kreko. “Mađarska pritom nije jedina u Evropi i svijetu. Ali posebno je to da se mađarski državni aparat sve više politizuje, kako bi se širile poruke vlade. U takvim razmjerima toga nema nigdje.”

Zabranjeno izvještavanje

Razlozi za aktuelnu kampanju su očigledni: Orbanov reizbor na proljeće sljedeće godine je prema trenutnim anketama ozbiljno doveden u pitanje. Veliki broj ljudi u Mađarskoj je umoran od Orbana, mnogi su nezadovoljni zbog bahatosti i korupcijskih afera oko Orbana. Pored toga, krizni menadžment mađarske vlade za borbu protiv korone posljednjih mjeseci slijedi cik-cak kurs popuštanja i zatezanja restriktivnih mjera.

Mađarska trenutno ima jednu od najviših stopa smrtnosti od korone u Evropi. U mnogim bolnicama situacija je po svoj prilici dramatična, a preciznih informacija nema, jer je Orbanova vlada zabranila nezavisno novinarsko izvještavanje iz bolnica i centara za vakcinaciju. Zbog toga su protestovali i nezavisni mediji i Mađarsko ljekarsko udruženje (MOK) – uzalud.

„Razuman diskurs nije moguć”

Istovremeno je zahvaljujući vladinoj kampanji vakcinacije, više od četvrtine stanovništva već dobilo prvu dozu vakcine. Orbanu je hitno potreban taj uspjeh za ponovno pokretanje privrede u zemlji. Zbog dugih ograničenja tokom pandemije, Mađarskoj prijeti ekonomska kriza, čiji obim još uvijek nije predvidiv.

U potrazi za krivcima, političari Fidesa i mediji bliski vlastima pronašli su još jednog poznatog politologa: Atilu Tibora Nađa. Jedna njegova izjava o mogućoj predizbornoj strategiji opozicije je toliko iskrivljena da je sada i on jedan od kreatora „kampanje smrti”. „Godinu dana prije parlamentarnih izbora, atmofera je sve napetija”, kaže Nađ za DW. “Razuman politički diskurs u Mađarskoj više nije moguć. To sada doživljavam na svojoj koži.”

Čitajte više