OD KARAÐOÐEVA DO POČETKA OKUPACIJE

Sandzak_outline
Novo!
Close
Sačuvajte članke sa nalogom

Nakon što se prijavite preko Cafe Sandžak, možete sačuvati priče i lako ih pregledavati kasnije na bilo kojem uređaju.

Hronologija Rat u BiH nastala je krajem rata, značajnim dijelom po objavljivanju izvještaja generalnog sekretara UN-a Kofija Anana o Srebrenici 1995. godine. Mnogi podaci iz tog izvještaja uvršteni su u hronologiju. U hronologiji “Rat u BiH” su takoðer korišteni publikovani podaci sarajevskog Instituta za istraživanje ratnih zločina kao i podaci objavljeni u bh. medijima. Znatan dio podataka koji se odnosi na vojne operacije 92-95 uvršten je iz glasila Armije RBiH “Prva linija”. Mnogi podaci uzeti su iz djela više bh., hrvatskih i srbijanskih autora.
Iz predratnih godina (1990, 1991) u hronologiju su uvršteni samo podaci od direktnog uticaja na kasnija ratna zbivanja, poput povlačenja naoružanja iz skladišta TO BiH, dislokacije jedinica bivše JNA iz Hrvatske i Slovenije u BiH i sporazuma Milošević-Tuðman u Karaðorðevu.
Hronologija od 1995. godine nije preraðivana. U meðuvremenu su objavljeni neki potpuniji i tačniji podaci koji se uglavnom odnose na broj žrtava u genocidu. Hronologiju ne smatramo poptunom jer su mnogi dogaðaji, posebno oni koji su se zbivali van Sarajeva, ostali barem na ovom mjestu nezabilježeni. Nadam se da ova hronologija ipak može pružiti realnu sliku ratnih zbivanja u BiH i inicirati neko potpunije istraživanje.
Praskozorje rata – Sastanak u Karaðorðevu – Formiranje srpskih vojnih i paravojnih snaga u BiH – Instrukcije i naredbe iz Beograda – Falsifikovani rezultati srpskog plebiscita u BiH

13. mart 1991.

•U BiH stigle malobrojne jedinice UNPROFOR-a. Predsjednik Predsjedništva BiH Alija Izetbegović u Sarajevu primio komandanta UNPROFOR-a Satiša Nambijara.

24. mart 1991.

•U Karaðorðevu se sastali Predsjednik Republike Hrvatske Franjo Tuðman i predsjednik Republike Srbije Slobodan Milošević. Na sastanku, koji je organiziran uz strogu diskreciju, dogovorena je podjela Bosne i Hercegovine čime bi se trebalo trajno riješiti jogoslavensko, odnosno srpsko – hrvatsko pitanje u regionu. Jedan od konkretnih zaključaka sastanka u Karaðorðevu odnosio se na predaju Bosanskog Broda, Dervente i Odžaka Srbima u Bosni i Hercegovini. Tako su stečeni uvjeti za stvaranje tzv. posavskog koridora koji će tokom rata 1992 godine, u operaciji »Vidovdan« uspostaviti snage bosanskih Srba. Koridor je sve do završetka balkanskih sukoba 1995. godine korišten za snabdijevanje srpskih snaga na područjima Bosanske Krajine i snaga samoproglašene Republike Srpske Krajine, na području Republike Hrvatske.

29. maj 1991.

•Predsjednik Srbije Slobodan Milošević daje instrukciju predsjedniku SDS-a (Srpska demokratska stranka) Radovanu Karadžiću da jedinice srpske teritorijalne odbrane i dobrovoljačke jedinice u Bosni i Hercegovini stavi na raspolaganje JNA (Jugoslavenskoj narodnoj armiji), kako bi se uspješno realizirao plan »RAM«. Radovan Karadžić dao je naredbu općinskim odborima SDS-a u BiH o mobilizaciji rezervnog sastava policije, Teritorijalne odbrane i dobrovoljaca, kao i naredbu o stavljanju tih formacija pod komandu JNA.

09. juni 1991.

•Nakon upada paravojnih formacija SAO Krajine (Srpska autonomna oblast na području Hrvatske) na teritoriju BiH, Predsjedništvo BiH na sjednici u Sarajevu osudilo taj čin konstatirajući da je narušen teritorijalni integritet i suverenitet Socijalističke Republike BiH.

10. juni 1991.

•U Domu policije u Sarajevu održan politički skup oko 400 predstavnika Bošnjaka sa teritorije bivše Jugoslavije. Tom prilikom je uočeno da je srpski nacionalistički korpus na pragu realizacije mračnih genocidnih ciljeva i da zaštita Bošnjaka i BiH podrazumjeva dobro političko i vojno organizovanje. Na skupu je formirano Vijeće odbrane muslimanskog naroda. Kasnije je oformljeno vojno krilo Vijeća nacionalne odbrane Patriotska liga (PL). Patriotska liga će u narednim mjesecima raditi na organiziranju štabova i jedinica. Za organizaciono jačanje PL zaslužna je Stranka demokratske akcije (SDA). Aktivnosti PL u to vrijeme su se svodile na organiziranje i okupljanje patriotski orjentiranih grupa i pojedinaca.

25. jun 1991.

•Republika Hrvatska i Republika Slovenija proglasile nezavisnost čime je ubrzan raspad Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.
•Države Evropske zajednice inicirale su formiranje komisije koja je ispitala da li jugoslavenske republike, koje su tražile nezavisnost, zadovoljavaju kriterije koje se odnose na ustavnu zaštitu manjina (Arbitražna komisija Haške konferencije Evropske zajednice o Jugoslaviji). Komisijom je predsjedavao predsjednik Ustavnog suda Republike Francuske Robert Badinter.

27. juni 1991.

•Jugoslavenska narodna armija (JNA) napala jedinice slovenačke teritorijalne odbrane.
•Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Havijer Perez de Kueljar izrazio zabrinutost da bi prerano i selektivno priznavanje nezavisnosti jugoslavenskih republika moglo proširiti sukob.
•JNA napada i Republiku Hrvatsku.

07. juli 1991.

•Potpisan Brionski sporazum čime su okončane desetodnevne borbe u Sloveniji. U naredna dva mjeseca došlo je do povlačenja snaga Jugoslovenske narodne armije iz Republike Slovenije.

Dogovori o podjeli Bosne i Hercegovine

01. avgust 1991.

•Sporadični oružani sukobi u Republici Hrvatskoj izmeðu hrvatskih snaga s jedne, i JNA i srpskih paravojnih formacija s druge strane eskalirali su u rat punih razmjera. JNA počela otvorenu agresiju na Republiku Hrvatsku.

16. septembar 1991.

•U Predsjedništvu SFRJ izvršen puč. Zaključeno je da Predsjedništvo može donositi odluke bez predstavnika Slovenije, Hrvatske i Bosne i Hercegovine.
•Prelaskom Užičkog i Novosadskog korpusa preko rijeke Drine počela realizacija plana »RAM« i tiha okupacija BiH.

20. septembar 1991.

•Jedinice JNA iz Užičkog i Podgoričkog korpusa, pod izgovorom »ugroženosti« vojnog aerodroma u Mostaru i srpskog življa u istočnoj Hercegovini, upale su na teritoriju BiH sa teritorije Srbije i Crne Gore. Ove jedinice bile su popunjene velikim brojem rezervista i dobrovoljaca iz Srbije i Crne Gore koji su počeli terorizirati nesrpsko stanovništvo (pljačka imovine, progon itd).

21. septembar 1991.

•JNA vrši mobilizaciju rezervnog sastava u Bosanskoj Krajini. Komandant Banjalučkog korpusa JNA Nikola Uzelac izjavio da je cilj njegove korpusne operacije dosezanje granica onih teritorija koje žele ostati u Jugoslaviji. Najveći broj Bošnjaka i Hrvata oglušio se o vojni poziv.
•Predsjedništvo BiH zatražilo od JNA da odmah naredi povlačenje rezervista koji su iz Srbije i Crne Gore različitim pravcima ušli u BiH.

25. septembar 1991.

•Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija usvojilo rezoluciju br. 713 kojom je odlučeno da će »… sve zemlje, u cilju uspostavljanja mira i stabilnosti u Jugoslaviji, odmah uspostaviti opći i potpuni embargo na sve isporuke oružja i vojne opreme Jugoslaviji dok Vijeće sigurnosti ne odluči drugačije…«. Glavni efekat embarga bio je zamrzavanje vojnih arsenala što je pogodovalo Srbima koji su dominirali u JNA i jugoslavenskoj vojnoj industriji. Nametnuti embargo onemogućio je državama nastalim raspadom SFRJ nabavku oružja i opreme, i znatno uticao na njihov otpor srbijansko-crnogorskoj agresiji.

11. oktobar 1991.

•Skupština Republike BiH izglasala odluku o suverenosti Bosne i Hercegovine.
•Oktobra 1991 Regularne snage i rezervisti JNA napale selo Ravno u Hercegovini, pretežno nastanjeno hrvatskim stanovništvom. Ubijeno je više mještana a selo je potpuno porušeno pod izgovorom da su iz sela na jedinice JNA pucale jedinice Republike Hrvatske. U stvari je nekoliko vojnika JNA poginulo u zasjedi kod sela Čepikuće na teritoriji Hrvatske. Smatra se da je napad na Ravno prvi čin otvorene srbijansko-crnogorske agresije na BiH.

14. oktobar 1991.

•Voða bosanskih Srba, predsjednik Srpske demokratske stranke Radovan Karadžić otvoreno je zaprijetio muslimanskom narodu »nestankom« u govoru na sjednici Skupštine SR BiH.

24. oktobar 1991.

•Klubovi poslanika SDS-a i SPO-a (Srpskog pokreta obnove) u Skupštini Republike Bosne i Hercegovine donose odluku o sazivanju tzv. Skupštine srpskog naroda u BiH.

26. oktobar 1991.

•SDS vrši završne pripreme za voðenje oružanih borbi. Naredbom od 26 oktobra ova stranka nalaže formiranje komandnih mjesta, uspostavu pune mobilnosti Teritorijalne odbrane na prostorima BiH gdje dominiraju Srbi, formiranje jedinica za front i odreðivanje njihovih zamjena i potčinjavanje paravojnih formacija komandi srpske teritorijalne odbrane. Tako su formirane paravojne snage srpskog naroda u BiH za čijeg komandanta je postavljen general Ratko Mladić, oficir JNA na službi u Hrvatskoj. Mladić će i formalno funkciju komandanta snaga bosanskih Srba preuzeti u aprilu 1992 godine.

10. novembar 1991.

•U BiH održan plebiscit na kojem su se bosanskohercegovački Srbi izjasnili za »zajedničku jugoslavansku državu«. Prema zvaničnim podacima na plebiscit je izašlo 107% stanovništva što očigledno ukazuje na falsifikat.

18. novembar 1991.

•Nakon višemjesečne opsade srpske snage zauzimaju Vukovar, grad na Dunavu, istočna Hrvatska.
•U Grudama proglašena Hrvatska zajednica Herceg Bosna.

Toprstaško-agresorska najezda21. decembar 1991.

•Sazvana Skupština srpskog naroda u BiH. Skupština donosi odluku o formiranju Republike Srpske Bosne i Hercegovine (preteča Republike Srpske), kao federalne jedinice u sastavu Jugoslavije. Tom odlukom izvršen je proces objedinjavanja ranije formiranih tzv. Srpskih autonomnih oblasti u BiH.

31. decembar 1991.

•JNA zvanično napušta teritoriju Hrvatske. Do tada je okupirano oko trećine hrvatskog teritorija. Najveći dio jedinica JNA dislociran je iz Hrvatske u BiH. Tako je izvršena koncentracija vojnih snaga u BiH koje su u drugoj polovini 1991 godine brojale oko 100 000 vojnika. Paralelno s koncentracijom snaga u BiH JNA naoružava paravojne formacije SDS-a, jezgro buduće VRS (Vojske Republike Srpske). Naredbu o naoružavanju paravojnih formacija SDS-a dao je načelnik Generalštaba JNA general Blagoje Adžić. Štabovi Terotorijalne odbrane u općinama sa većinskim srpskim stanovništvom u BiH legalno su naoružavale jedinice bivše Druge vojne oblasti JNA, uglavnom po nareðenju komandanta Druge vojne oblasti generala Milutina Kukanjca. Krajem 1991 i početkom 1992 godine brojno stanje srpske teritorijalne odbrane iznosilo je oko 20 000 dobro naoružanih vojnika, mahom članova SDS-a.

31. decembar 1991.

•Predsjednik Republike Hrvatske Franjo Tuðman u intervjuu Slobodnoj Dalmaciji konstatira da je u Bosni i Hercegovini moguće izbjeći rat ukoliko bi se postigao sporazum kojim bi Srbija i Hrvatska dobile dijelove BiH. Bošnjacima bi, prema Tuðmanu, ostao manji dio centralne BiH. Tuðman je BiH u intervjuu okarakterizirao kao kolonijalnu tvorevinu.

Godina 1990.

RAZORUŽAVANJE TERITORIJALNE ODBRANE SOCIJALISTIČKE REPUBLIKE BiH

Heftični bilten

Nikad više ne propustite veliku priču od Sandžaklije. Prijavite se za Heftični Bilten i svake hefte primajte e-mail s pričama koje morate pročitati.

Čitajte više

Search
Search

Slušajte audio izdanja magazina Sandžaklija

HEFTIČNI BILTEN

Prijavom na Heftični Bilten slažete se sa Uslovima korišćenja i politikom privatnosti.